Türkiye Cumhuriyeti

Şanhay Başkonsolosluğu

Bilgi Notları

Çin Halk Cumhuriyeti Hakkında Temel Bilgiler, 17.03.2016

Resmi Adı: Çin Halk Cumhuriyeti (People’s Republic of China)

Yönetim Biçimi: Tek Parti Yönetimi (Çin Komünist Partisi iktidarı tekelinde piyasa ekonomisinin giderek yerleştiği bir ülkedir.)

Para Birimi: Renminbi (RMB- Halkın Parası) Günlük kullanımda Yuan denmektedir.

Devlet Başkanı: Xi Jinping

Halk Kongresi (Parlamento) Başkanı: Zhang Dejiang

Başbakan: Li Keqiang

Dışişleri Bakanı: Wang Yi   

İdari Yapı:

- 23 adet Eyalet

-5 adet Özerk bölge: Sincan-Uygur, İç Moğolistan, Ningxia Hui, Tibet, Guangxi.

- 4 adet Merkeze Doğrudan Bağlı Şehir: Pekin, Tianjin, Şanghay, Chongqing.

- 2 adet Geniş Özerkliğe Sahip Özel İdari Bölge: Hong Kong, Makau           

Yüzölçümü: Yaklaşık 9,6 milyon km2. Kara sınırlarının uzunluğu 22.117km, kıyıları 14.500km’yi aşmaktadır. Ülkenin 2/3’ü dağlıktır.

Komşuları: Kuzey Kore, Moğolistan, Rusya Federasyonu, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Afganistan, Pakistan, Hindistan, Nepal, Butan, Myanmar, Laos ve Vietnam.

İklim: Kıtasal muson iklimi. Ülkenin güneyinden kuzeyine doğru iklim ekvatoral, tropik, astropikal, sıcak, ılıman ve soğuk olarak değişiklik göstermektedir. Ülke yağışlar açısından güneyden kuzeye doğru nemli, yarı nemli, yarı kurak ve kuraktır.

Nüfus: 1,37 milyar

Nüfus Artış Oranı: %  0,5      

Okuryazar Oranı: % 91

Etnik yapı: 56 etnik grup. Çinli (Han denmektedir ) %92, diğer %8  

Başlıca Etnik Gruplar: Zhuang:15, 5 milyon, Hui (Müslüman Çinli): 8, 6 milyon

Miao: 7,4 milyon, Uygur: 9,3 milyon   

Dil: Resmi dil Çince’dir. Han-Tibet dil ailesine ait olan Çince yaklaşık 6 bin yıl önce ortaya çıkmıştır. Çin yazı dilinde 56 binden fazla karakter bulunmaktadır. Yaklaşık 3 bin karakter kitap, gazete ve dergilerde kullanılan harflerin yüzde 99’unu oluşturmaktadır. Huiler ve Mançular, Hanlar gibi Çince’yi kullanmaktadır. Diğer 53 etnik azınlık grubunun kendi dilleri vardır.

Din: Halkın büyük çoğunluğu herhangi bir dine bağlı değildir. Yüz milyondan fazla Çinli Budizm, İslam (19 milyon), Hıristiyanlık (Katolik-4 milyon-, Protestan, Ortodoks) Taoizm, Şamanizm, Dongba dinlerine mensuptur. Dini gruplar, Devlet Din İşleri Komisyonu altında örgütlenmişlerdir.

Başlıca Şehirler:

Chongqing – 29,9 milyon

Şanghay – 23,7 milyon

Pekin - 21,7 milyon

Guanco – 12,5 milyon

Tianjin – 11,2 milyon

Wuhan - 10,6 milyon

Devlet Yapısı:

Yönetim Şekli: Devlet Çin Komünist Partisinin (ÇKP) tekelindedir. ÇHC bayrağının sol üst köşesindeki büyük yıldız ÇKP’yi, 4 küçük yıldız parti liderliği altında birleşmiş Çin halkını, bayrağın kırmızı rengi komünizm devrimini simgelemektedir.

Çin Komünist Partisi:

- 1921 yılında kurulmuştur.

- 87,8 milyon civarında üyesi bulunmaktadır.

- ÇKP ülkenin tek siyasi hakimidir.

- Merkez Komite, Merkez Politik Büro, Politbüro, Daimi Komite, Genel Sekreter organlarını içerir.

- Merkez Komite 376 üyelidir. (205 asil ve 171 yedek üye). Politbüro 24 asil ve 1 yedek üyeden oluşmaktadır. 7 üyesi Daimi Komite’yi oluşturmaktadır.

- Genel Sekreter Xi Jinping’dir.

Yasama: Ulusal Halk Kongresi (2987 üyesi bulunmaktadır)

Yürütme:

- Cumhurbaşkanı

- Devlet Konseyi Başkanı (Başbakan)

- 4 Başbakan Yardımcısı ve Devlet Konseyi Üyesi

- 6 Devlet Konseyi Üyesi

- 25 Bakan      

Silahlı Kuvvetler:

Merkezi Askeri Komisyon (Başkomutanlığı temsil etmektedir. Komisyon Başkanı Xi Jinping’dir). Çin Halkının Kurtuluş Ordusu, Silahlı Polis Güçleri ve Milis Kuvvetler, silahlı kuvvetleri oluşturmaktadır.

Anayasa: 1 Ekim 1949 yılında kurulan ÇHC’nin bugünkü Anayasası 1982’de düzenlenen 5. Ulusal Halk Kongresi’nde onaylanmıştır.

Ulusal Halk Kongresi (Parlamento):UHK, geniş tabanlı temsile dayanmaktadır. Eyaletlerden, özerk bölgelerden, doğrudan merkeze bağlı şehirlerden, özel idari bölgelerden ve silahlı kuvvetlerden seçilen temsilcilerden oluşmaktadır. UHK, ÇKP şemsiyesi altındadır. Beş yıllık dönem için seçilir, yılda 1 kez Mart ayında toplanır.

Diğer Partiler: ÇKP çizgi ve güdümünde 8 parti bulunmaktadır. Muhalefet partisi yoktur.

Halk Örgütleri: Başlıca halk örgütleri arasında Çin İşçi Sendikaları Federasyonu, Çin Komünist Gençlik Birliği, Çin Kadın Federasyonu, Çin Edebiyat ve Sanat Çevreleri Federasyonu ve Çin Özürlüler Federasyonu bulunmaktadır.

Seçimler: Demokratik seçim uygulaması yoktur. UHK üyeleri Parti içerisinden atama yöntemi ile belirlenmektedir. Yerel yönetimin en alt birimini oluşturan köy yönetimleri ÇKP’nin onayladığı isimler arasından çok adaylı seçimlerle belirlenmektedir.

Temel Ekonomik Göstergeler:

Gayrisafi Yurtiçi Hasıla: 10,9 trilyon ABD Doları (2015)

Kişi Başına Düşen Milli Gelir: 7.922 ABD Doları (2015)

Büyüme Hızı: %6,9 (2015)

Enflasyon: %1,4 (2015)

İşsizlik Oranı: %4,05 (Kentlerde kayıtlı işsizlik oranı / 2015)

Döviz Kuru: 1 ABD Doları: 6,54 RMB (Şubat 2015 ortalaması)

Dış Ticaret Hacmi: 4 trilyon ABD Doları (2015)

İhracat:  2,3 trilyon ABD Doları (2015)

İthalat: 1,7 trilyon ABD Doları (2015)

Dış Ticaret Fazlası: 594 milyar ABD Doları (2015)

Döviz Rezervi: 3,3 trilyon ABD Doları (2015)

Dış Borç: 895 milyar ABD Doları (2014 Sonu)

Doğrudan Dış Yatırım: 118 milyar ABD Doları (2015)


 



[1]Kent merkezlerinde kayıtlı mukim (oturma izni-hukou) sahipleri ile göçmen işçileri içeren toplam nüfus belirtilmiştir.